Okumayan Değil, Yanlış Okuyan Toplum

Okumayan Değil, Yanlış Okuyan Toplum

M. Nuri Alpaslan

Toplumları asıl yoran şey, okumamak değildir.

Asıl yıpratıcı olan, okuduğunu yanlış anlamak ve bu yanlışı doğruymuş gibi yaymaktır. Çünkü okumamak sessiz bir eksikliktir; yanlış okumak ise gürültülü bir bozulmadır.

Bugün her yerde metin var, söz var, bilgi var.
Ama anlam giderek azalıyor. Cümleler hızla tüketiliyor, bağlamlar önemsenmiyor. Bir metin başından sonuna kadar okunmadan hüküm veriliyor. Sonra da herkes kendi anladığını gerçek sanıyor.

Yanlış okuyan toplumlarda sabır yoktur.
Cümlelerin devamı beklenmez, niyetler metinlerin önüne geçer. İnsanlar söyleneni değil, söyleyenin kim olduğunu tartışır. Böyle olunca hakikat geri çekilir, yorum öne çıkar.

Yanlış okuma sadece bireysel bir hata değildir.
Toplumsal bir alışkanlıktır. Çünkü yanlış okuyan insan, yanlış aktarır. Yanlış aktarılan bilgi ise zincirleme bir karmaşa üretir. Bir cümle eksiltilir, bir paragraf yerinden koparılır ve ortaya bambaşka bir anlam çıkar.

Oysa doğru okuma, insanı olgunlaştırır.
Doğru okuyan insan acele etmez. Anlamadan konuşmaz. Katılmasa bile çarpıtmaz. Çünkü bilir ki her metin, sahibinden bağımsız olarak kendi bütünlüğü içinde değerlendirilmelidir.

Yanlış okuyan toplumlarda ses yüksektir, ama derinlik azdır.
Tartışmalar uzar, sonuç çıkmaz. Herkes haklıdır, kimse sorumlu değildir. Bu yüzden aynı meseleler tekrar tekrar konuşulur, ama hiçbir şey yerli yerine oturmaz.

Toplumun ilerlemesi için önce okuma ahlakı gerekir.
Bu ahlak; metni bağlamından koparmamayı, sözü eğip bükmemeyi ve anlaşılanı olduğu gibi aktarmayı gerektirir. Okumak bir iştir, anlamak bir emektir, aktarmak ise bir vicdandır.

Mesele kitap sayısı değildir.
Mesele, okunanın doğru anlaşılması ve doğru aktarılmasıdır. Çünkü yanlış okuma alışkanlığı, zamanla düşünceyi de bozar, dili de.

Eğer bir toplum sürekli aynı yerde dönüyorsa,
aynı tartışmaları yaşıyor, aynı kırılmaları tekrar ediyorsa;
orada okumamak değil, yanlış okumak sorundur.

Bilinçli toplum, yanlış okuma cesaretini değil;
doğru anlama sabrını büyüten toplumdur.

Gerisi sadece gürültüdür.