EKRANLARDA LÜKS, HAYATIN İÇİNDE GEÇİM DERDİ!
İnsanlar hayalî hayatları izlerken gerçek hayatlarını yaşamayı unutuyor.
Televizyon dizilerine biraz dikkatli gözle baktığımızda ilginç bir tabloyla karşılaşıyoruz. Dizilerde kitap okuyan, düşünen, sorgulayan, kendisini geliştirmeye çalışan insanlara ne kadar az rastlıyoruz. Buna karşılık ihtişamlı malikâneler, lüks otomobiller, yatlar, katlar, pahalı kıyafetler, bitmek bilmeyen servet gösterileri ve gösterişli hayatlar neredeyse her yapımın vazgeçilmez unsuru hâline gelmiş durumda.
Peki, neden?
Neden sıradan bir insanın mütevazı hayatı, alın teriyle geçinme mücadelesi, kitapla kurduğu dostluk, bilgiye duyduğu merak ve insani değerleri dizilerin merkezinde yeterince yer bulamıyor?
Çünkü ekranlarda çoğu zaman hayatın kendisi değil, hayatın pazarlanabilir bir hayali sunuluyor.
Dizilerde izlediğimiz karakterlerin sahip olduğu imkânlara bir bakalım. Bazen o hayatı canlandıran oyuncuların gerçek yaşamlarında bile sahip olmadıkları servetler, ekranlarda sıradan bir yaşam standardı gibi gösteriliyor. Herkesin lüks otomobillere bindiği, büyük evlerde yaşadığı, pahalı restoranlarda yemek yediği, paranın ve gösterişin hayatın doğal bir parçası olduğu bir dünya kuruluyor.
Oysa ekranın karşısında oturan milyonlarca insanın gerçek gündemi çok farklı.
Kirasını nasıl ödeyeceğini düşünen, çocuğunun eğitim masraflarını hesaplayan, pazarda fileyi doldurmakta zorlanan, ay sonunu getirebilmek için hesabını kitabını yapan milyonlarca insan var.
Bir tarafta ekranlarda sınırsız zenginlik, diğer tarafta gerçek hayatta geçim mücadelesi.
İşte sorgulanması gereken çelişki tam da burada başlıyor.
Elbette sanatın hayal kurdurmak, insanı farklı dünyalara taşımak gibi bir görevi vardır. Her dizinin eğitici olması, her karakterin kitap okuması beklenemez. Ancak sanat ve televizyon, toplumun düşünce dünyasını beslemek yerine sürekli tüketimi, gösterişi, sınırsız zenginliği ve başkalarının hayatına özenmeyi körüklüyorsa burada ciddi bir kültürel mesele vardır.
Çünkü insan, sürekli gördüğü şeyleri zamanla normal kabul etmeye başlar. İhtiyaç duymadığı şeyleri istemeye, sahip olmadığı hayatları kendisine ölçü almaya başlar. Bir süre sonra kendi yaşamını başkalarının kurgulanmış hayatlarıyla kıyaslar. Elindekinin kıymetini unutup sahip olamadıklarının eksikliğiyle yaşamaya başlar.
Daha acısı, insanın mutluluk ölçüsü de değişir. Huzuru ailede, sevgide, dostlukta, sağlıkta ve helal kazançta aramak yerine; otomobilin markasında, evin büyüklüğünde, üzerindeki kıyafette ve cebindeki paranın miktarında aramaya başlar.
Peki, bütün bunların karşısında kitap nerede?
Kitap, insana düşünmeyi öğretir. Sorgulamayı, karşılaştırmayı, doğruyla yanlışı ayırt etmeyi, başkasının hayatını anlamayı ve kendi hayatına dışarıdan bakabilmeyi sağlar. Kitap okuyan insan her şeyi bildiğini zannetmez; bilmediklerinin farkına varır.
Belki de asıl mesele budur: Düşünen, sorgulayan ve bilinçlenen insanı yönlendirmek daha zordur.
İnsanların hayal dünyasında yaşama arzusu elbette yeni değil. Fakat bu arzunun sürekli beslenmesi, birilerinin kazanç kapısına dönüşmesi düşündürücüdür. İnsanlar ekranda kendilerine sunulan ihtişamlı hayatları izledikçe özlem duyuyor, özlem duydukça tüketiyor, tükettikçe de başkalarının kurduğu ekonomik çarkın içinde dönmeye devam ediyor.
Birileri hayal satıyor, birileri o hayalleri izliyor, birileri de bu düzenin kazancını topluyor.
Üstelik mesele yalnızca televizyon dizileriyle sınırlı değil. Sosyal medya da benzer bir gösteri alanına dönüşmüş durumda. İnsanlar yaşadıkları hayatı değil, başkalarına göstermek istedikleri hayatı sergiliyor. Mutluluk fotoğraflarla, başarı pahalı eşyalarla, itibar ise sahip olunan imkânlarla ölçülüyor.
Oysa insanın gerçek zenginliği, sahip olduğu eşyaların çokluğunda değil; aklının derinliğinde, vicdanının temizliğinde, karakterinin sağlamlığında ve kimseye muhtaç olmadan değil, kimseyi ezmeden yaşayabilmesindedir.
Bir toplumun geleceği yalnızca ne kadar televizyon izlediğiyle değil, ne kadar düşündüğüyle, ne kadar okuduğuyla ve çocuklarına nasıl bir değer dünyası bıraktığıyla ölçülür.
Çünkü ekranlar insanın gözünü doldurabilir ama zihnini doyurmaz. Lüks hayatlar birkaç saatliğine insanı kendi gerçeklerinden uzaklaştırabilir ama hiçbir kurgu, gerçek hayattaki sorunları ortadan kaldırmaz.
İnsanlara sürekli başkalarının zenginliğini izletip kendi yoksunluklarını unutturmaya çalışmak, toplumsal gelişmişlik değildir.
Bir toplumun ihtiyacı daha fazla lüks otomobil, daha büyük malikâneler ve daha gösterişli hayatlar değil; daha fazla kitap, daha fazla bilgi, daha fazla adalet ve daha fazla vicdandır.
Çünkü insanın gözünü boyamak kolay, aklını aydınlatmak zordur.
Ve unutmayalım: İnsanlar hayal dünyasında yaşamayı sevdikçe, o hayalleri pazarlayanlar kazanmaya devam eder. Hayal satın alanların sayısı arttıkça, gerçeğin bedelini ödeyenlerin sayısı da artar.
Atı alan Üsküdar’ı geçiyor; geride kalan ise hâlâ kendi hayatının hesabını yapıyor.
Halim Karaalp
Kızıltepe Ekspres Gazetesi
